بار اصلی ثبت و ضبط تاریخ شفاهی بر عهده حوزه هنری می باشد

•    جناب آقای خدایی ابتدا در خصوص تاریخ شفاهی تعریفی بیان کنید و بگویید که منظور از این نوع تاریخ چیست؟
تاریخ شفاهی یکی از شیوه های پژوهش در تاریخ است که به شرح و شناسایی وقایع، رویدادها و حوادث تاریخی بر اساس دیدگاه‌ها، شنیده‌های شاهدان و ناظران و مهم‌تر از همه بر اساس عملکرد و اقدامات فعالان یک ماجرا از طریق ضبط و ثبت ازطریق وسایل و تجهیزات صوتی و تصویری می‌پردازد.
تاریخ پرفراز و نشیب ایران از گذشته تا به حال شاهد حوادث و اتفاقاتی بوده است از جمله؛  پیروزی انقلاب اسلامی، جنگ تحمیلی و رویدادهای بعد از آن که هر کدام از آنها پر از مفاهیم و درونمایه‌ها و همچنین رخدادهای ماندگاری است که نیاز به توجه، ثبت و ضبط دارد. به ویژه حوادث و اتفاقات دوران دفاع‌مقدس که پر از ناگفته‌های زیادی است و ضرورت دارد این ناگفته‌ها از سینه‌ها و مغزها استخراج و ضبط گردد تا خدای ناکرده این برهه از تاریخ پرستاره‌ی ایران به فراموشی سپرده نشود.
•    چگونه می توان جوانان این مرز و بوم را به مسئله تاریخ شفاهی کنجکاو نمود؟
مفاهیم مستتر در این بخش، پتانسیل‌های فراوانی دارد که می‌تواند جوابگوی نیازهای جوانان باشد. از آن‌جمله؛ رشادت‌ها و جانفشانی‌های جوانان و مردم آن دوره از تاریخ مملکتمان می‌باشد که دقیقا در راستای روحیه و پتانسیل‌های این قشر می‌باشد. هم‌چنین جوانان پژوهشگر نیز می‌توانند با تکیه بر داده‌های آن ایام تحقیقات و مطالعات نابی را در شاخه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، نظامی، فرهنگی و ... انجام دهند.
تصور کنید زمانی را که واقعیات آن ایام به نسل جوان منتقل گردد. آن‌ها درخواهند یافت که جمهوری اسلامی ایران درست چند ماه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در مظلومیت تمام آماج حمله‌های کشور عراق به پشتیبانی نزدیک به 36 کشور جهان قرار گرفت. مظلومیتی از این بالاتر؟! اگر تنها این تصویر به نسل امروز منتقل گردد، بلاشک روحیه‌ استکبارستیزی در آنان رشد خواهد کرد و میوه خواهد داد.
•    در خصوص نقش حوزه هنری در پرداختن به مسئله تاریخ شفاهی و ادبیات پایداری مواردی را بیان کنید؟
امروزه بنابر ضرورت توجه به تاریخ شفاهی و علمی شدن این بخش سازمان‌ها، موسسات، ارگان‌ها و نهادهای مختلفی پای کار آمده‌اند تا حقیقت ماجرا ثبت و ضبط گردد. یکی از این ادارات حوزه‌ی هنری می‌باشد. این مجموعه فرهنگی هنری تلاش‌های زیادی در راستای حفظ و نگهداری خاطرات و داشته‌های جانبازان، رزمندگان، شهداء و خانواده‌های آنان، همچنین فعالین انقلاب انجام داده است تا مبادا حتی حقیقت و تصویری ناگفته دفن شود چرا که عمر این عزیزان کم است و همچنین حافظه‌ انسان‌ها محدود. مقام معظم رهبری نیز با شناخت کامل و علمی از داشته‌ها، توانمندی‌ها، پتانسیل‌ها و علم کارکنان این مجموعه بار اصلی این ثبت و ضبط را بر عهده حوزه هنری قرار داده است. چرا که اعتقاد دارد حوزه هنری  به صورت علمی و آکادمیک این راه را خواهد پیمود و به دلیل دخیل بودن هنر در ماهیت کار آثار خروجی نیز از شکل و قالب هنری خوبی برخوردار خواهد بود. البته در این مسیر نباید از تلاش‌های دیگر ارگان‌ها و نهادها غافل شد.
•    آیا در ثبت و ضبط خاطرات در تاریخ شفاهی به مشکل خاصی برخورد کرده اید؟
مشکل بزرگ در راستای هدفمند نبودن جمع‌آوری آثار و خاطرات رزمندگان و فعالین انقلاب، نبود سیستم جامع و فراگیر می‌باشد. تعدادی از سازمان‌ها و همچنین اشخاص حقیقی به صورت کاملا انحصاری با این قضیه برخورد می‌کنند و از ارایه اطلاعات به علاقه‌مندان و خاطره‌نگاران خودداری می‌کنند که این امر موجبات هدر رفت انرژی، زمان و امکانات را سبب می‌گردد. پیشنهاد بنده این است که سیستمی فراگیر بین تمام ادارات، سازمان‌ها و موسسات فعال در این حوزه‌ها تاسیس گردد تا بتوانند از داشته‌های همدیگر در کوتاه‌ترین زمان ممکن بهره‌برداری نمایند.
•    آقای خدایی، فعالیت حوزه هنری استان آذربایجان شرقی را در خصوص تاریخ شفاهی و ادبیات پایداری چگونه ارزیابی می کنید؟
در سال های اخیر به ویژه در سال جاری حوزه‌هنری استان آذربایجان‌شرقی نیز در راستای عمل به دستورات مقام معظم رهبری، حفظ و اشاعه‌ فرهنگ ایثار و شهادت و ثبت این ناگفته‌ها فعالیت‌های مختلفی انجام داده است که در چند بلخش مهم به قرار زیر تقسیم‌بندی می‌گردد:
الف: برگزاری نشست‌های تکمیلی تاریخ شفاهی: امسال با حضور مدرسین مجرب استانی و کشوری دو نشست تخصصی تاریخ شفاهی با حضور اعضاء تاریخ شفاهی حوزه‌ی هنری استان، فعالین و نویسندگان این حوزه انجام گرفت و مباحثی چون فنون مصاحبه، بازنویسی، تدوین، گویاسازی، پاورقی‌نویسی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
ب: شناسایی نیروها و اعضاء جدید برای حوزه‌ی ادبیات پایداری و انقلاب: در این راستا مکاتباتی با اتحادیه‌ انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان صورت گرفت و برای اعضاء آنان دوره‌های آموزش فن مصاحبه و تک‌خاطره نگاری آموزش داده شد. لازم به ذکر است این نشست‌ها و کارگاه‌ها در حال حاضر به‌صورت ماهیانه ادامه پیدا می‌کند.
ذکر این نکته هم لازم است که برای شهرستان‌های استان نیز برنامه‌ریزی خاصی صورت گرفته است که اولین دوره‌ی تاریخ شفاهی در شهرستان هشترود تشکیل و تا به حال چهار جلسه از آن نیز برگزار شده است و مباحث عمومی و ابتدایی فن مصاحبه آموزش داده می‌شود.
در خصوص برگزاری جلسات نقد و بررسی کتاب نیز در سال جاری دو جلسه نقد و بررسی کتاب برای آثار "سید آسایشگاه 15" و "دا" انجام گرفت.
•    دفتر فرهنگ و مطالعات ادبیات پایداری حوزه هنری استان در حوزه چاپ و نشر ادبیات پایداری چه اقداماتی انجام داده است؟
حوزه‌ی هنری در راستای جمع‌آوری خاطرات رزمندگان و ثبت و ضبط آن‌ها پروژه‌های مختلفی را در سال 95 بررسی، برنامه‌ریزی و عملیاتی نمود که از آن‌جمله می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
    مصاحبه، پیاده‌سازی، بازنویسی و تدوین کتاب سیمرغ جنگ، خاطرات رزمنده و جانباز دوران دفاع مقدس "علی‌اکبر دانشور" به کوشش "رضا قلیزاده‌ علیار" از رزمندگان و نویسندگان حوزه‌ ادبیات پایداری استان
    مصاحبه، پیاده‌سازی، بازنویسی و تدوین کتاب "شش و سی دقیقه"، خاطرات خلبان آزاده سمندریان " به کوشش "میلاد رضازاده" از اعضاء تاریخ شفاهی حوزه هنری استان آذربایجان‌شرقی
    مصاحبه و پیاده‌سازی کتاب "خاصبان 35 کیلومتر"، خاطرات مربیان آموزشگاه نظامی سیدالشهداء (خاصبان) " به کوشش "داود خدایی".
    مصاحبه، تدوین و نگارش کتاب "بمباران تبریز" که بر پایه تاریخ شفاهی و انجام مصاحبه با مطلعان و آسیب‌دیدگان بمباران‌های تبریز شکل گرفته است.
    مصاحبه، تدوین و نگارش کتاب "نقش بازار در پیروزی انقلاب اسلامی" با رویکرد مصاحبه و تاریخ شفاهی توسط "بابک قوجازاده" از اعضاء تاریخ شفاهی حوزه هنری استان آذربایجان‌شرقی.
    مصاحبه و پیاده‌سازی پروژه‌ " شهدای ارامنه" جنگ تحمیلی استان که در آن به زندگینامه و خاطرات سه شهید ارمنی استان پرداخت خواهد شد.
ور در پایان به منظور پاسداشت و تجلیل از فعالین جریان انقلاب در هفته‌ هنر انقلاب اسلامی، شب خاطره‌ای با حضور حاج کریم بهروزی (خاطره‌گو) برگزار و همچنین از تعدادی از نویسندگان حوزه‌ ادبیات پیاداری و انقلاب چون رضا قلیزاده، موسی غیور، معصومه سپهری و الهام محبوب اهری تجلیل گردید.
------------------------------------------------------------------------------------
گفتگو از علی آقایاری