نظامی در مسائل تعلیمی و تربیتی سخن پردازی هنرمند است

به گزارش روابط عمومی حوزه هنری آذربایجان شرقی، دومین نشست از سلسله نشست های پژوهشی اندیشه گانی نظامی گنجوی در آثار خمسه تحت عنوان « شرح گنج» با حضور و سخنرانی دکتر ابراهیم اقبالی از اساتید دانشکده زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز در موضوع « مضامین تعلیمی و تربیتی در آثار نظامی» برگزار شد.

در این نشست که با حضور پرشور علاقمندان به نظامی شناسی برگزار گردید، اقبالی در ابتدا به منابع و بنیادهای فکری نظامی در امور تربیتی و تعلیمی نظامی اشاره کرد و گفت: مهم ترین منبع نظامی اخلاق نیکو ماخس ارسطور ( خردنامه ارسطو) می باشد و دومین منبع فکری نظامی آیات و احادیث است که لابه لا در اشعار نظامی نمایان است و پندنامه انوشیروان نیز از دیگر بنیادهای فکری نظامی را تشکیل می دهد.

وی افزود: بارزترین نمود و تاثیر نیکو ماخس در اسکندرنامه نظامی ظهور و بروز یافته است.

وی همچنین نظامی را شاعری معرفی کرد که در تنوع ژانر شعر سروده است، یعنی نظامی در چهار ژانر مختلف حماسی، تعلیمی، غنایی و دراماتیک اشعار بسیار خوبی از خود به یادگار گذاشته است.

این استاد دانشگاه ادامه داد: حوزة ادبیات تعلیمی فارسی نه تنها در قالب و شیوة بیان بسیار رنگارنگ و متنوع می نماید، که در محتوا نیز پهنة وسیعی درنوردیده و از فردی ترین عرصة خود سازی و آموزش و تزکیة درون در آثار صوفیانه و حتی آثار غنایی تا برونی ترین حوزة انسانی، یعنی آثار سیاسی و اجتماعی را در بر می گیرد.

وی خاطر نشان کرد: ادب تعلیمی، همچنان که از نام آن برمی آید، ادبیاتی است که در خدمت ارشاد و تعلیم باشد. هدف اصلی سراینده در این نوع از اشعار، تشریح و تبیین مسائل اخلاقی و اندیشه های مذهبی، حکمی و مضامین پند واندرزی است. اشعار تعلیمی گاهی به صورت منظومه ها و داستان ها و قطعاتی مستقل و جداگانه و گاه در میان موضوعات دیگر ادبی به تعلیم و پند و اخلاق و مفاهیم حکمی، مذهبی، پندواندرز می پردازد.

اقبالی تصریح کرد: نظامی گنجوی، هرچند بیشتر به عنوان شاعری تغزّلی و غنایی شهرت دارد؛ اما بررسی دقیق آثار وی، نشانگر سیمای خردورزانه و تعلیمی آثار وی، در پسِ سخن پردازی های هنرمندانه اوست. نظامی با بهره گیری از آموزه های اخلاقی شعر خود را ارزش و غنای بیشتری بخشیده است. شعر او پیام جامعی دارد و مختص به تاریخ یا فرهنگ خاصی نیست.

وی در ادامه گفت: نظامی گنجوی با نگرش حکیمانه خویش به جهان اطراف نگریسته پندها، اندرزها و توصیه های تربیتی کاربردی بسیار ارزشمندی برای زندگی بشر ارائه کرده است. در آرمانشهر نظامی جهان آفرینش بر مبنای حکمت بالغه آفریدگار خلق شده و سیر تکاملی بشر در آن حرکت از نقصان به کمال است. وی توصیه های اخلاقی جامع و کاملی در باب رفتار فردی، اخلاق اجتماعی، نظام خانواده، جایگاه زن و ایام حیات از کودکی تا ایام پیری بیان نموده که بسیاری از آنها هنوز قابلیت استفاده دارد و با الگوهای امروزین تعلیم و تربیت قابل انطباق است. بخش معتنابهی از الگوهای تربیتی نظامی درباره بهره مندی ابزاری از دنیا جهت نیل به آخرت، دینداری، مملکت داری و رفتار حکام با مردم است.

اقبالی اضافه نمود: نظامی بهترین شاعری است که بعد از سنایی در ایجاد منظومه های حکمی و تعلیمی توفیق یافته است.

نظامی در نصیحت فرزند خود محمد نظامی می گوید:

ای چارده ساله قره العین/ بالغ نظر علوم کونین

آن روز که هفت ساله بودی/ چون به چمن حواله بودی

و اکنون که به چارده رسیدی/ چون سرو بر اوج سر کشیدی

غافل منشین نه وقت بازی است/ وقت هنر است و سرفرازی است

گفتنی است، سلسله نشست های پژوهشی « شرح گنج»، که به همت واحد آموزش و پژوهش حوزه هنری استان آذربایجان شرقی برگزار می شود، روزهای سه شنبه هر هفته، راس ساعت 17 در سالن استاد شهریار حوزه هنری استان پذیرای عموم علاقمندان به مباحث نظامی شناسی می باشد.