یادداشتی بر تئاتر منطقه‌ای مرزداران بیله‌سوار

به گزارش روابط عمومی حوزه هنری استان اردبیل، داور فرمانی مسئول واحد هنرهای نمایشی حوزه هنری استان اردبیل، کارشناس و مدرس کارگاه تئاتر جشنواره منطقه‌ای فرهنگی و هنری مرزداران در این‌باره گفت: جلسات نقد و بررسی کارهای تئاتری در برنامه روزانه جشنواره بود که باید برگزار می‌شد. این جلسات یعنی کنکاش درباره اجرا و بحث و تحلیل‌ها در نقاط مختلف استان بسیار کمتر شده است و می‌بایست تبدیل به یک اساس در جشنواره‌ها شود.
یکی از برترین برنامه‌ها برای ماندگاری و پویایی و ثبت شدن تئاتر، تحلیل و بررسی اجراهای تئاتری از ابعاد مختلف و بحث‌های نظری درباره تئاتر است. فقدان این مسأله برای تئاتر استان ما آثار منفی بسیار زیادی در محتوا و اجرای آن بر جا می‌گذارد. بنابراین در این جشنواره سعی شده است جلسات با روند دیگر، تاثیر گذار و کاربردی‌تر برگزار شود.
آنچه که در این جشنواره می‌توانست به سمت موثر بودن برود طرح مسأله بود که شنونده را به فکر وادار کند و با خود تصمیماتی بگیرد. مثلا؛ تئاتر ما چگونه می‌تواند تاثیرگذارتر باشد؟ ممکن است کسی جوابی بدهد ولی با بررسی منصفانه و صحیح اجرای آن با کاستی‌های زیادی مواجه می‌شویم. چینش کدام عنصر فکر و دغدغه را مطرح می‌کند؟ چرا تئاتر ما نمی‌تواند اثربخش‌تر از این باشد؟ چه از لحاظ محتوا و چه از لحاظ شکل‌های اجرایی و چه از لحاظ نفس اجرا و یا از بُعد زیبایی؟ یا از لحاظ معرفی زبان قدرتمند تئاتر؟ چگونه می‌شود ضرورت تئاتر را در این برهه از زمان معرفی کرد؟ این‌ها همه نیاز به برنامه‌های اساسی و درست و پویایی از طرف هنرمندان تئاتر دارد.
تئاتر، در کشور ما بصورت کلی برای معرفی ضرورت خودش نیازمند حمایت دو ارگان است. یکی دولت و دیگری خود هنرمندانِ تئاتر اعم از مسئول و اجراکنندگان. در شرایط فعلی برویم به سمت خود تئاتری‌ها که اگر برنامه‌ای تئاتری در جایی برگزار می‌شود تمام تلاش خود را به کار ببریم که مسأله تئاتر تبدیل به یک فرآیند تاثیرگذار روی مخاطب و بر روی خود هنرمند بشود چون یکی از بهترین امتیازات تئاتر این است که یک پدیده‌ی هنری اجتماعی است و بیشتر برخواسته از بطن و جوشش خود اجتماع است. بنابراین سعی شد که در کارگاه تئاتر مخاطب به سمت مسأله‌دار بودن تئاتر و تاثیر آن هدایت شود. چرا که ممکن است ما هنوز کامل و یا به مقدار نیاز از تاثیرگذاری تئاتر بی‌خبریم و شناخت دقیقی از روند بعدی تاثیرات تئاتر بر اجتماع و فرد اطلاع کافی نداشته باشیم و یا شاید از نقش جامعه و تئاتر در کنار هم به اندازه‌ای که باید ضرورت دارد غافل مانده‌ایم.
تئاتر فقط رفتن به روی صحنه نیست. مگر نه این‌که تئاتر یک پدیده‌ای فکری هنری و اندیشمندانه است؟ چرا نمی‌توانیم موارد و ضرورت‌های خود را به‌وسیله تئاتر در قالب فکر و یا اندیشه و یا به‌صورت یک نظریه ساده و یا دردمند با یک شیوه اجرایی مطرح کنیم؟
یکی از موردهایی که باعث می‌شود تئاتر ما از اندیشه و فکر و ایده‌های اجتماعی و بشری خالی باشد عدم شناخت دقیق از ابزارها و مؤلفه‌های تئاتری است. همه ما از مناسبات و مفاهیم انسانی امروز اجتماع خودمان خبر داریم ولی آنکه می‌تواند این‌گونه مفاهیم را به درام تبدیل کند یک نمایش‌نامه‌نویس ماهر و دغدغه‌مند است که با اصول و مؤلفه‌های نمایش‌نامه‌نویسی آشنا است. به نظرم هر متن نمایشی که بر روی صحنه به نمایش در می‌آید لزوما یک درام نیست. پس چکار باید کرد؟ آیا این طراحی صحنه جزیی از افکار کل تئاتر ماست که دارد به چشم دیده می‌شود؟ و یا فقط صرفا برای نشان دادن وسایل و ابزاری است که روی صحنه آورده‌ایم؟ ما باید چگونه ملزمات تئاتر خودمان را در جهت محتوا و شکل اجرایی بچینیم و انتخاب کنیم؟ می‌شود گفت که سهم کارگردان تئاتر فقط ظاهر کار نیست! این قابل قبول است که ظاهر کار باید زیبا و چشم‌نواز باشد ولی زمانی کاربردی‌تر است که متفکر تئاتر برای ظاهر کار هم، مسأله‌ای داشته باشد. زیرا تئاتر بسترش بسیار حساس و تعیین‌کننده است. حتی در صورتی‌که ما قصد خواباندن و به آرامش بردن مخاطب را داشته باشیم اگر از روی عمد باشد موثرتر خواهد بود.
مرحله‌ی بعدی این است چرا می‌خواهیم مخاطبمان را با دیدن تئاتر به خواب ببریم؟ و به یقین که این مسأله برخواسته از نیازهای اجتماعی ماست. و همین است که قدرت و زبان اثرگذار تئاتر را به رخ می‌کشد. برای اینگونه موارد لازم است که شخص تئاتری تمام تلاش‌های فکری و تحقیقی خود را بکند. اگر اجتماع ما تلاش کند که از فردگرایی به اجتماع و جامعه‌پروری میل کند شخص تئاتری هم تمام سهم و رسالت خود را بهتر و موثرتر انجام خواهد داد. باز هم لازم به تکرار است که تئاتر فقط بردن یک اجرا بر روی صحنه نیست. تئاتر زمانی اثرات واقعی خود را می‌گذارد که دغدغه اجتماعی و بشری داشته باشد.