شما فرهنگ را هدایت نکنید، ... !

شما فرهنگ را هدایت نکنید، ... !

طبق رسم مالوف و سنت مرسوم سالیان قبل، امسال نیز ازسوی مقام معظم رهبری به سال « اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی» نامگذاری شد. همچنانکه از این عنوان بر می آید معلوم می شود که دو مقوله فرهنگ و اقتصاد از اساسی ترین مسائلی است که مسئولین امر باید بدان توجه نمایند. اقتصاد و فرهنگی که توجه به آنها در کشور ما مغفول مانده است به طوری که به زعم نگارنده توجه به فرهنگ مقدم‌تر از توجه به اقتصاد است و چه بسا اصلاح مشکلات فرهنگی، بهبود وضعیت اقتصادی را در پی داشته باشد.

اما در این مجال اندک به چرایی مظلومیت فرهنگی پرداخته می‌شود و اینکه چه عواملی باعث می شود فرهنگ مظلوم تر از اقتصاد، سیاست و ... باشد.

به باور جامعه شناسان فرهنگ شناسنامه هویتی یک ملت به حساب می آید و در این شناسنامه همه ابعاد آن از هنر گرفته تا باورها، اعتقادات، رسم و رسوم ها و ... جای دارد.

در کشور ما فرهنگ متولیان زیادی دارد طوری که سازمان ها، نهادها و ارگان های مختلفی نظیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، آموزش و پرورش، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، سازمان های فرهنگی هنری شهرداری ها، حوزه‌های هنری و ... دست به دست هم داده‌اند تا مقوله عظیم فرهنگ را به سر منزل مقصود برسانند.
  با توجه به تمام تلاش هایی که مسئولین مرتبط در حوزه فرهنگ انجام می دهند باز شاهد برخی موازی کاری ها از جانب این سازمان ها، ارگان ها و نهادهای فرهنگی هستیم که خروجی کارهای آنها افکار عمومی را قانع نمی کند آن هم در این برهه از زمان که در وسط میدان جنگ فرهنگی قرار داریم؛ جنگی که بدون آگاهی، تلاش، ایمان، صبر، مجاهده و تبلیغات گسترده جز نظاره‌گر به غنیمت بردن تمدن این سرزمین هیچ ثمره‌ دیگری برای ما نخواهد داشت.   
 آنچه فرهنگ امروزه به آن نیاز دارد این است که غبار مظلومیت از دامن آن تکانده شود اما قبل از اینکه از فرهنگ مظلومیت زدایی شود باید به این نکات توجه کرد که چرا فرهنگ مظلوم واقع شده است؟
 به نظر می‌رسد دلیل اصلی این مظلومیت عدم شناخت کامل از فرهنگ و تأثیرات آن توسط مسئولین مرتبط در این بخش باشد چرا که در برخی موارد کارهای فرهنگی بدون مطالعات گسترده و عدم شناخت عمیق از فرهنگ صورت می گیرد. اظهار نظر های مختلفی که مسئولین در این رابطه دارند خود موید این عدم شناخت است. به عنوان مثال برخی مدیران بر این باورند که اگر مشکلات اقتصادی جوانان حل شود، بسیاری از معضلات فرهنگی آن ها حل می شود، این در حالی است که بخش مهمی از دلایل زیربنایی عدم حل مشکل اشتغال و مسکن جوانان در نگرش های فرهنگی نهفته است و در دهه های اخیر بدان بی توجهی شده است.
 برای رسیدن به شناخت واحد از ماهیت پیچیده فرهنگ نیازمند این هستیم که  همه اقشار اجتماع بویژه صاحب نظران در فعالیت های مستقیم فرهنگی جامعه حضور داشته باشند و همانها نیز بطور طبیعی در تعامل با مدیران اجرایی حرف روشن و شفافی برای حل مسائل فرهنگی جامعه به مسئولین ارائه دهند.
 یکی دیگر از دلایل مظلومیت فرهنگ، تداعی این معنا است که همین مقدار محدودی هم که به فعالیت های فرهنگی اختصاص داده می شود، بازدهی لازم را ندارد چرا که بسیاری از فعالیتهای فرهنگی به جهت عدم بازدهی مالی و تامین هزینه‌های بسیار زیاد آن در مدتی کوتاه از دور خارج می‌شود. اگر تجربه‌ای کوتاه در فعالیتهای فرهنگی بطور مثال انتشار یک ماهنامه داشته باشیم به خوبی این موضوع را متوجه می‌شویم که در طی مسیر انتشار نشریه اگر به لحاظ مالی تامین نشویم و به قولی پشتیبان مالی نداشته باشیم به سرعت متوقف خواهیم شد. پس یکی از ملزوامت تداوم کار فرهنگی داشتن پشتوانه مالی بسیار قوی می باشد.

 در استان آذربایجان شرقی نیز مظلومیت فرهنگی مستثنی از سایر استان ها نیست و این مظلومیت را از سخنان مسئولین این حوزه ها می توان استخراج کرد. بعنوان نمونه مدیران فرهنگی استان بر این عقیده اند که مظلومیت فرهنگی در جامعه همچنان پابرجاست. آنان تاکید می کنند در سرمایه‌گذاری‌ در حوزه فرهنگی به ویژه فرهنگ دینی با نیازهای جامعه همخوانی دارد. دستگاههای فرهنگی بودجه بسیار اندکی دارد اما تمام سعی فعالان حوزه فرهنگی بر این است که نقش این سازمان ها  در جامعه ملموس باشد و اهداف فرهنگی مذهبی را در جامعه محقق سازند.
 برخی دیگر از مسئولان فرهنگی بر این باورند که نبود حمایت واقعی از هنرمندان و نبود اعتبارات کافی برای حوزه های فرهنگ و هنر باعث مظلومیت فرهنگی شده است و این در حالی است که امروزه تنها ابزار مقابله با تهدیدهای دشمنان و جنگ نرم، استفاده از ظرفیت‌های فرهنگ و هنر است بنابراین در تخصیص اعتبار به این بخش نباید خساست به خرج داد.   
 به اعتقاد آنان، مدیران ارشد استان باید نگاهی کارآمد به مقوله فرهنگ و هنر داشته باشند تا بتوان غبار مظلومیت را از چهره فرهنگ و هنر این مرز و بوم زدود.
بهتر است یادداشت مذکور را با سخن ادگار شاین به پایان برسانیم که گفته است: « اگر شما فرهنگ را هدایت نکنید، فرهنگ شما را هدایت می کند» و این معنا در فضای توسعه ارتباطات جهانی، یعنی تسلط روزافزون فرهنگ غربی بر نظام تصمیم گیری مدیران جامعه اسلامی که چنین مباد.