تنوع نمایشی در اربعین همچون تنوع زائران کشورهای مختلف شود

پیاده‌روی اربعین حسینی یکی از اتفاقات نادر عصر ماست؛ عصری که با همه درگیری‌ها و گرفتاری‌هایش در سراسر جهان نقطه اتصالی به نام امام حسین (ع) دارد تا مردمانی از بیش از 80 کشور دنیا گرد هم آیند و جمله «حب الحسین یجمعنا» را تصویر کنند. اینجاست که بیش از همیشه تک بیت صائب تبریزی در نظر می آید که گفت: «سفرِ عشق، محال است مکرّر نشود/ هرکه این راه به پا رفت، به سر برگردد»
پیاده‌روی عظیم اربعین به واقع عظمتی به معنای هم‌زیستی عارفانه و عابدانه انسان هایی در کنار یکدیگر است که برایشان مرزهای جغرافیایی معنایی ندارد و این حسین (ع) است که نقطه اشتراک وحدت آن‌هاست؛ خواه ایرانی باشند، خواه از  کشورهای آفریقایی، شرق آسیا، اروپا، ایالات متحده آمریکا، آمریکای لاتین و.... اینجا مهم رسیدن به مقصود است.
در این بین زائرانی هستند که به‌دور از هرگونه اغراق و یا تظاهرگرایی خاصی فعالیت‌هایی به عنوان نذر انجام می‌دهند. این اتفاق البته در میان مردمان کشور عراق که میزبان هستند بیشتر نمایان است؛ اما سه سالی هست که هنرمندان نمایش‌های آیینی و گروه‌های مردمی تئاتر اقدام به اجرای نمایش‌هایی در نجف اشرف، مسیر پیاده روی اربعین و کربلای معلی می‌کنند که امسال هم به صورت جدی‌تر این اتفاق از سوی دفتر تئاتر مردمی بچه‌های مسجد حوزه هنری رقم خورده است؛ دفتری که از ابتدای تاسیس با نگاه سامان‌دهی و هدایت گروه‌های مردمی تئاتر شکل گرفته است و امروز در جایگاهی ایستاده که به صورت جدی اقدامات برون‌مرزی می‌کند. سومین همایش تئاتر مردمی پیاده‌روی اربعین، روایت راهیان از ابتدای آبان‌ماه در کشور عراق با حضور 21 گروه نمایشی در قالب‌های تعزیه، نقالی، پرده‌خوانی، خیابانی، مقتل‌خوانی و موکبی (مسجدی) و به زبان‌های فارسی، عربی، ترکی و انگلیسی کار خودش را آغاز کرده و امروز در فاصله یک روز مانده به اربعین به پایان رسید.
آرش ساربان، دبیر اجرایی این همایش، در رابطه با شرایط برگزاری می‌گوید: این همایش با اینکه صرفا هزینه صدور ویزا و ایاب و ذهاب گروه‌ها به کشور عراق را فراهم می‌کند، اما امسال به دلیل نوسانات ارزی شرایط برگزاری برای ما بسیار سخت بود. از طرفی هم واقعا با توجه به بازخوردهای دو سال گذشته در ارائه آثار هنری، گذشتن از برگزاری همایش برایمان قابل قبول نبود. پیاده‌روی اربعین برای ما موقعیتی است که با مخاطبانی از کشورهای مختلف روبه‌رو می‌شویم و آن‌ها علاوه بر ارتباط‌گیری محتوایی آثار به‌شدت تحت تاثیر فرم اجرایی نمایش‌های ما قرار می‌گیرند. به‌ویژه تعزیه که تمامی عناصر نمایشی را با خود همراه دارد؛ تعزیه‌ای که در آن موسیقی، آواز، حرکت و گفتار وجود دارد. تعزیه‌های عربی و ترکی در اجراهای امسال به شدت مورد استقبال بود. ما امسال دو برابر سال گذشته یعنی بیش از 100 هزار مخاطب داشتیم که در این این دریای عظیم زائران بسیار کم است و به جرئت می‌توانم بگویم اگر شرایط فراهم بود و ما می‌توانستیم تمامی 80 گروه متقاضی را در این همایش با خود همراه کنیم اتفاقی بزرگ‌تر رقم می‌خورد، اما متاسفانه مسئولان حتی این کم‌ترین حمایت، یعنی هزینه روادید و ایاب و ذهاب گروه‌ها را نیز محدود کردند که این محدودیت در اصل برای هنری تاثیرگذار و انسان‌ساز و جذاب تئاتر است.
مسئله تبادل‌های بینافرهنگی اتفاق دیگری است که احساس می‌شود پیاده‌روی اربعین می‌تواند به‌شدت در آن نقش داشته باشد و در این بین عدم حضور سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به عنوان اصلی‌ترین متولی فرهنگی در دیگر کشورها به‌شدت احساس می‌شود. شاید اگر چنین همایشی با رویکردی بین‌المللی‌تر رخ دهد، اتفاقی بزرگ‌تر را شاهد خواهیم بود. محراب محمدزاده، دبیر هنری این همایش، می‌گوید: پیاده‌روی اربعین ظرفیتی بزرگ است که نباید به همین سادگی از آن گذر کنیم. تلاش ما در این همایش رفتن به سوی همین تبادلات فرهنگی هنری است؛ اتفاقی که به شدت بستر آن در پیاده‌روی اربعین فراهم است اما گویی ما در فعالیت‌های این‌چنینی عادت کرده‌ایم که بیشتر گزارش کاری و گذری برخورد کنیم و بیش از آنکه به دنبال گفت‌وگو باشیم دوست داریم مونولوگ بگوییم. کوروش زارعی به عنوان مدیر مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری و بنده و همکارانمان نگاهی فراسازمانی به مسئله اربعین داریم و شاید تلخ باشد اگر بگویم اگر ما این همایش را سال دیگر برگزار نکنیم هیچ کس نمی گوید چرا انجام ندادید. همان طور که اکنون هم هیچ‌کس نمی‌گوید چرا انجام می‌دهید. متاسفانه مدیریت فرهنگی و هنری ما در زندان گزارش کار و گروه‌گرایی گیر افتاده است و این جزیره‌های فرهنگی هنری ما حاضر نیستند یک‌صدا حرفی مشترک را بزنند. این آرزویی محال و دور نیست و نگاه ما این است که تئاتر به عنوان هنری مردمی می‌تواند در اربعین نقشی بزرگ‌تر از این ایفا کند و آن زمانی است که علاوه بر حضور نمایش‌های گروه‌های ایرانی شاهد اجرای آثاری از تمام کشورهایی باشیم که زائرانشان به کربلا می‌آیند و آن وقت است که زیبایی تنوع  آثار هنری با صدای واحد به مفهوم امام حسین (ع) را خواهیم شنید.
گفتنی است، سومین همایش بین‌المللی تئاتر مردمی پیاده‌روی اربعین روایت راهیان 28 مهرماه لغایت 7 آبان‌ماه در نجف اشرف، مسیر پیاده روی، کربلای معلی و پایاه های مرزی مهران، چذابه و شلمچه برگزار شد. منبع: hhnews.ir